- 19
- 1000
- 1000
- 1000
تبیین میدان درگیری و مقاومت از منظر قرآن،3
سخنرانی آیت الله سید محمدمهدی میرباقری با موضوع "تبیین میدان درگیری و مقاومت از منظر قرآن"، جلسه سوم:"نصرت الهی و سنت توکل"، سال 1405
بحث را بر این محور قرار دادیم که از منظر قرآن، نزاعی تاریخی و گسترده میان دو جبههٔ حق و باطل وجود دارد. محور اصلی این نزاع، پرستش خدای متعال در برابر استکبار، بتپرستی، شیطانپرستی و نفسپرستی است. خدای متعال در این نزاع، با جبههٔ حق است. این همراهیِ خاص، به معنای یاری و نصرت است و بدین معنا نیست که خداوند نظام عالم را به سود هر دو جبهه یکسان قرار داده است. گرچه خداوند به همهٔ عالم هستی بخشیده و اذن وقوعِ طاعت و معصیت را داده است، اما این همراهیِ عام، به معنای نصرت نیست. شیطان نیز از امدادهای الهی بهرهمند است و اگر این امداد نبود، هیچ قدمی نمیتوانست بردارد، ولی این امدادها در نهایت به سود جبههٔ حق رقم میخورد و نظام آفرینش برای باطل خلق نشده است. هدف اصلی الهی، لهو و لعب نیست و عالم با این عظمت برای بازیِ شیاطین آفریده نشده است. این همراهیِ خاص الهی، ارزشمند است و جبههٔ حق باید قدر آن را بداند و با توکل بر خدا، وظیفهٔ خود را انجام دهد و کار را به او واگذار کند. سنتِ «معیت» به این معناست که وقتی شما مأموریت خود را انجام دادید، خدا کار خود را انجام میدهد. نمونهٔ آن در داستان حضرت موسی است که وقتی به سوی فرعون مأمور شد، خداوند فرمود: «إِنَّنِی مَعَکُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى»؛ یعنی من با شما هستم، میشنوم و میبینم، شما بروید و کارتان را انجام دهید. در لحظهای که بنیاسرائیل به دریا رسیدند و فرعون با لشکرش آنها را محاصره کرد، حضرت موسی فرمود: «إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ» و خداوند راه را گشود و دریا را شکافت. این معنای معیت است که انبیا در موازنهٔ مادی هرگز پیروز نبودند؛ بلکه در نقطهٔ ضعف و تنگنا، خداوند آنها را یاری کرد و این نشان میدهد که معیت خدا، پیروزی را به همراه دارد. خداوند با محسنین و متقین است. در سورهٔ عنکبوت، با وجود فتنههای سنگین، خداوند وعده داده است که با مجاهدانِ راه خود، همراه است و راه را به آنها نشان میدهد. این همراهی، مخصوص کسانی است که حدود خدا را رعایت کرده، صبر و استقامت دارند و طرح الهی را به زیبایی پیش میبرند، همچون امیرالمؤمنین علیهالسلام که امام المحسنین است.
در داستان طالوت در سورهٔ بقره، درسهای مهمی برای همراهی با امام زمان وجود دارد. طالوت مؤمنان را از تعلقات دنیوی جدا کرد و آنها را از نهر آبی عبور داد و فرمان داد که کسی از آن ننوشد، مگر به اندازهٔ یک غرفه (مشت). کسانی که کاملاً از نوشیدن خودداری کردند، از همراهانِ خاص شدند و کسانی که به طور کامل نوشیدند، از جرگهٔ یاران خارج شدند. گروه سومی که تنها یک غرفه نوشیدند، با طالوت همراه شدند، اما در مواجهه با لشکر عظیم جالوت، ترسیدند و گفتند: «لا طَاقَةَ لَنَا الْیَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ». اما مؤمنانی که به لقای خدا ایمان داشتند و از دنیا بزرگتر شده بودند، گفتند: «کَم مِّن فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ». این درسِ امروز ماست: کسانی که طعم تمدن مادیِ غرب را چشیدهاند، از او میترسند، اما کسانی که از دنیا عبور کرده و به خدا توکل دارند، پیروزند. پیروزیِ حقیقی از آنِ کسانی است که در میدان حاضر میشوند و خون میدهند و جان میدهند؛ نه کسانی که پس از پیروزی، خود را شریک قلمداد میکنند. غنائم و دستاوردهای الهی، امانتی است که باید در مسیر طرح خدا هزینه شود و دستِ افرادِ دنیازده، ضایعش میکند. معیت خدا با صابران است. در آیهٔ «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»، صبر به معنای دست کشیدن از دنیا و مقاومت در برابر تطمیع و تهدید است. کسی که طعم دنیا را نچشد و بزرگتر از دنیا شود، خداوند او را نصرت میکند. توکل به خدا، یعنی کار خود را انجام دهیم و کار خدا را به او واگذار کنیم. آیهٔ «وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ» به ما میآموزد که در بنبستها، اگر تقوا پیشه کنیم و به اسباب مادی تکیه نکنیم، خداوند راهی برای ما میگشاید. این کار، نه تنها بنبستهای ظاهری را باز میکند، بلکه مهمتر آنکه انسان را از اسارتِ اسباب نجات داده و به مقام توحیدِ افعالی میرساند. خداوند با محاصرههای اقتصادی و نظامی که دشمن ایجاد میکند، اگر ما بر اساس وظیفه و تکلیف بایستیم و نترسیم، راهی میگشاید. نمونهٔ آن، ایستادگیِ امام شهید و همراهانشان در برابر قدرتهای استکباری بود که خداوند عظمتِ آنها را در هم شکست.
اگر خدا با ماست، هیچ قدرتی بر ما غلبه نخواهد کرد. خداوند در آیات دیگر میفرماید: «وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ». توکل، اعتماد به خدایی است که با ماست و کار خود را به او سپردن است. این توکل، در هر مرحله، نیاز به تجدید دارد و انبیا با همین روش، کارها را جلو میبردند. عروج فتوحات، ثمرهٔ شهادت و ایستادگیِ کسانی است که طعم دنیا را نچشیده و تنها به خدا چشم دوختهاند.
بحث را بر این محور قرار دادیم که از منظر قرآن، نزاعی تاریخی و گسترده میان دو جبههٔ حق و باطل وجود دارد. محور اصلی این نزاع، پرستش خدای متعال در برابر استکبار، بتپرستی، شیطانپرستی و نفسپرستی است. خدای متعال در این نزاع، با جبههٔ حق است. این همراهیِ خاص، به معنای یاری و نصرت است و بدین معنا نیست که خداوند نظام عالم را به سود هر دو جبهه یکسان قرار داده است. گرچه خداوند به همهٔ عالم هستی بخشیده و اذن وقوعِ طاعت و معصیت را داده است، اما این همراهیِ عام، به معنای نصرت نیست. شیطان نیز از امدادهای الهی بهرهمند است و اگر این امداد نبود، هیچ قدمی نمیتوانست بردارد، ولی این امدادها در نهایت به سود جبههٔ حق رقم میخورد و نظام آفرینش برای باطل خلق نشده است. هدف اصلی الهی، لهو و لعب نیست و عالم با این عظمت برای بازیِ شیاطین آفریده نشده است. این همراهیِ خاص الهی، ارزشمند است و جبههٔ حق باید قدر آن را بداند و با توکل بر خدا، وظیفهٔ خود را انجام دهد و کار را به او واگذار کند. سنتِ «معیت» به این معناست که وقتی شما مأموریت خود را انجام دادید، خدا کار خود را انجام میدهد. نمونهٔ آن در داستان حضرت موسی است که وقتی به سوی فرعون مأمور شد، خداوند فرمود: «إِنَّنِی مَعَکُمَا أَسْمَعُ وَأَرَى»؛ یعنی من با شما هستم، میشنوم و میبینم، شما بروید و کارتان را انجام دهید. در لحظهای که بنیاسرائیل به دریا رسیدند و فرعون با لشکرش آنها را محاصره کرد، حضرت موسی فرمود: «إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ» و خداوند راه را گشود و دریا را شکافت. این معنای معیت است که انبیا در موازنهٔ مادی هرگز پیروز نبودند؛ بلکه در نقطهٔ ضعف و تنگنا، خداوند آنها را یاری کرد و این نشان میدهد که معیت خدا، پیروزی را به همراه دارد. خداوند با محسنین و متقین است. در سورهٔ عنکبوت، با وجود فتنههای سنگین، خداوند وعده داده است که با مجاهدانِ راه خود، همراه است و راه را به آنها نشان میدهد. این همراهی، مخصوص کسانی است که حدود خدا را رعایت کرده، صبر و استقامت دارند و طرح الهی را به زیبایی پیش میبرند، همچون امیرالمؤمنین علیهالسلام که امام المحسنین است.
در داستان طالوت در سورهٔ بقره، درسهای مهمی برای همراهی با امام زمان وجود دارد. طالوت مؤمنان را از تعلقات دنیوی جدا کرد و آنها را از نهر آبی عبور داد و فرمان داد که کسی از آن ننوشد، مگر به اندازهٔ یک غرفه (مشت). کسانی که کاملاً از نوشیدن خودداری کردند، از همراهانِ خاص شدند و کسانی که به طور کامل نوشیدند، از جرگهٔ یاران خارج شدند. گروه سومی که تنها یک غرفه نوشیدند، با طالوت همراه شدند، اما در مواجهه با لشکر عظیم جالوت، ترسیدند و گفتند: «لا طَاقَةَ لَنَا الْیَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ». اما مؤمنانی که به لقای خدا ایمان داشتند و از دنیا بزرگتر شده بودند، گفتند: «کَم مِّن فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ». این درسِ امروز ماست: کسانی که طعم تمدن مادیِ غرب را چشیدهاند، از او میترسند، اما کسانی که از دنیا عبور کرده و به خدا توکل دارند، پیروزند. پیروزیِ حقیقی از آنِ کسانی است که در میدان حاضر میشوند و خون میدهند و جان میدهند؛ نه کسانی که پس از پیروزی، خود را شریک قلمداد میکنند. غنائم و دستاوردهای الهی، امانتی است که باید در مسیر طرح خدا هزینه شود و دستِ افرادِ دنیازده، ضایعش میکند. معیت خدا با صابران است. در آیهٔ «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ»، صبر به معنای دست کشیدن از دنیا و مقاومت در برابر تطمیع و تهدید است. کسی که طعم دنیا را نچشد و بزرگتر از دنیا شود، خداوند او را نصرت میکند. توکل به خدا، یعنی کار خود را انجام دهیم و کار خدا را به او واگذار کنیم. آیهٔ «وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ» به ما میآموزد که در بنبستها، اگر تقوا پیشه کنیم و به اسباب مادی تکیه نکنیم، خداوند راهی برای ما میگشاید. این کار، نه تنها بنبستهای ظاهری را باز میکند، بلکه مهمتر آنکه انسان را از اسارتِ اسباب نجات داده و به مقام توحیدِ افعالی میرساند. خداوند با محاصرههای اقتصادی و نظامی که دشمن ایجاد میکند، اگر ما بر اساس وظیفه و تکلیف بایستیم و نترسیم، راهی میگشاید. نمونهٔ آن، ایستادگیِ امام شهید و همراهانشان در برابر قدرتهای استکباری بود که خداوند عظمتِ آنها را در هم شکست.
اگر خدا با ماست، هیچ قدرتی بر ما غلبه نخواهد کرد. خداوند در آیات دیگر میفرماید: «وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ». توکل، اعتماد به خدایی است که با ماست و کار خود را به او سپردن است. این توکل، در هر مرحله، نیاز به تجدید دارد و انبیا با همین روش، کارها را جلو میبردند. عروج فتوحات، ثمرهٔ شهادت و ایستادگیِ کسانی است که طعم دنیا را نچشیده و تنها به خدا چشم دوختهاند.
تاکنون نظری ثبت نشده است