- 41
- 1000
- 1000
- 1000
عرفه، فرصتی برای مدیریت نفس سرکش
سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین سیدعلی قاضی عسکر با موضوع "عرفه، فرصتی برای مدیریت نفس سرکش"، سال 1405
ما در آستانه روز عرفه قرار داریم؛ روزی بسیار مهم که می تواند در سرنوشت ما اثر بگذارد. خداوند در این روز نگاه ویژهای به بندگانش دارد و این روز از ایام اللهی است که باید مغتنم بشمریم. در روایت آمده: «إِنَّ فِی أَیَّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٍ» یعنی در طول زندگی، خداوند فرصتهای ممتازی قرار داده که باید از آنها استفاده کنیم؛ فرصت دعا، استغفار، نزدیکی به خدا و رفع عیبها. حاجیانی که در صحرای عرفات حضور دارند، این فرصت برایشان ارزش بیشتری دارد. در روایت آمده اگر کسی در روز عرفه در عرفات باشد و گمان کند خدا او را نبخشیده، سوءظن به خدا آورده. در روایت دیگر، خداوند فرشتگان را جمع می کند و می فرماید: به بندگان من نگاه کنید که با گردوغبار بر چهره، مرا می خوانند. خدا می فرماید شما شاهد باشید که همه را آمرزیدم. حتی در بعضی روایات دارد خداوند به این حاجیان مباهات می کند. دعای عرفه امام حسین علیهالسلام زیباترین دعا در حوزه عرفانی است. این دعا عرفان ناب اسلامی است که امام حسین در کنار جبل الرحمه با خضوع و گریه خوانده اند. هر فرازش تحول آفرین و انسان ساز است. بر اساس روایات، زیرک ترین و عاقل ترین انسانها کسانی هستند که نفس خود را مدیریت کنند و پیش از مرگ، زمینه بهشتی شدن را فراهم کنند. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «الْعَاقِلُ مَنْ یَزِنُ یَوْمَهُ بِیَوْمِهِ»؛ عاقل کسی است که از امروز فکر فردا را بکند. همه میمیریم و قرآن فرموده: «کُلُّ مَنْ عَلَیْهَا فَانٍ». این عمر کوتاه 60، 70 ساله را می گیریم و زندگی ابدی را رها میکنیم؟ عقل حکم می کند منفعت بزرگ را بگیریم. روایت زیباست که عاقل باید امروز به وضعیت اعمالش نگاه کند و برای قیامتش تلاش کند. ما میان عقل و انبیا از یک سو و شیطان از سوی دیگر، اختیار داریم. قرآن می گوید: «إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکُمْ عَدُوٌّ»؛ شیطان شما را از فقر میترساند و به فحشا دعوت میکند. اما انبیا به عدل و احسان دعوت می کنند. برخی هوای نفس خود را معبود می گیرند و جهنمی می شوند، ولی کسانی که خواست خدا را بر خواست خود ترجیح می دهند، اهل نجاتند. باید ببینیم خدا چه حرام و حلالی قرار داده. حلالهایش پاک و نافعاند. داستان آدم و حوا را نگاه کنید: خدا همه نعمتها را جز یک درخت حرام کرد، ولی شیطان فریبشان داد و گفت ابدی میشوید. پس از نافرمانی، پوشششان ریخت و توبه کردند. ما نباید آن را تکرار کنیم. انواع میوه های حلال را رها میکنیم و سراغ حرامها مثل شراب میرویم که قرآن آن را پلیدی و کار شیطان معرفی میکند. انسان وقتی مرگش میرسد تازه متنبه میشود، اما دیگر فایدهای ندارد. قرآن میگوید کافران هنگام مرگ میگویند: ما را برگردانید تا عمل صالح کنیم، ولی اگر برگردند دوباره همان کارها را میکنند. پس چرا از حالا عاقلانه حرکت نکنیم؟ اگر جلوی آرزوها را باز بگذاریم، تمامی ندارد. ثروتمندان بزرگ هم سیر نمی شوند و مدام می گویند «هَلُمَّ مَزِید». اگر نفس کنترل نشود، آدم در دام شیطان میافتد.عُلَمای اخلاق برای اصلاح نفس، سه نکته فرموده اند: نکته اول: اول صبح که از خواب بیدار میشوی، با خدا عهد ببند که امروز برای خدا کار کنی؛ نماز، خوردن، رفتن به سر کار، تدریس، تحصیل و حرف زدنت هم برای خدا باشد.
نکته دوم: در طول روز مراقبه داشته باش؛ یعنی وقتی خواستی دروغ بگویی یا غیبت کنی یا کسی را کلاه بگذاری، خودت را کنترل کن و به عهدت با خدا پایبند باش.
نکته سوم: شب که شد، محاسبه کن. ببین امروز چند کار خوب و چند کار بد کردی. کارهای خوب را ادامه بده و افزایش بده، و از کارهای بد بکاه. نتیجه این می شود که انسان پس از مدتی اخلاق و رفتارش خوب می شود.
یکی از چیزهایی که کمک می کند، توجه به قبر و قیامت است. گاهی به قبرستان بروید. ببینید آنهایی که آنجا خوابیده اند، روزی مثل ما زنده بودند، اما حالا زیر خاکند. همراه شان فقط یک کفن بود. امیرالمؤمنین در نهج البلاغه میفرماید: بعد از مرگ، اموالتان تقسیم میشود و چیزی باقی نمی ماند. آدم عاقل وقتی میداند جلویش چاه است، احتیاط میکند. یک سوم قرآن درباره معاد است. «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ»؛ همین الان به ما میگویند ذرهای کار خوب یا بد را میبینی. فردای قیامت، نامه عمل را به دست خودت میدهند و میگویند بخوان. میبینی هیچ کار کوچک و بزرگی از قلم نیفتاده است. بعضی آنجا هم میخواهند انکار کنند، اما خداوند بر دهانهاشان مهر میزند و دستها و پاها شهادت میدهند. آنها به دست و پای خود میگویند: چرا برعلیه ما شهادت دادید؟ آنها میگویند: خدایی که هر چیزی را گویا کرده، ما را به سخن درآورده است. پس قیامت کار سادهای نیست. در قیامت میگویند: «قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»؛ آنها را نگه دارید که باید پاسخ بدهند. آنجا چه کسی میتواند جواب بدهد؟
ما در آستانه روز عرفه قرار داریم؛ روزی بسیار مهم که می تواند در سرنوشت ما اثر بگذارد. خداوند در این روز نگاه ویژهای به بندگانش دارد و این روز از ایام اللهی است که باید مغتنم بشمریم. در روایت آمده: «إِنَّ فِی أَیَّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٍ» یعنی در طول زندگی، خداوند فرصتهای ممتازی قرار داده که باید از آنها استفاده کنیم؛ فرصت دعا، استغفار، نزدیکی به خدا و رفع عیبها. حاجیانی که در صحرای عرفات حضور دارند، این فرصت برایشان ارزش بیشتری دارد. در روایت آمده اگر کسی در روز عرفه در عرفات باشد و گمان کند خدا او را نبخشیده، سوءظن به خدا آورده. در روایت دیگر، خداوند فرشتگان را جمع می کند و می فرماید: به بندگان من نگاه کنید که با گردوغبار بر چهره، مرا می خوانند. خدا می فرماید شما شاهد باشید که همه را آمرزیدم. حتی در بعضی روایات دارد خداوند به این حاجیان مباهات می کند. دعای عرفه امام حسین علیهالسلام زیباترین دعا در حوزه عرفانی است. این دعا عرفان ناب اسلامی است که امام حسین در کنار جبل الرحمه با خضوع و گریه خوانده اند. هر فرازش تحول آفرین و انسان ساز است. بر اساس روایات، زیرک ترین و عاقل ترین انسانها کسانی هستند که نفس خود را مدیریت کنند و پیش از مرگ، زمینه بهشتی شدن را فراهم کنند. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «الْعَاقِلُ مَنْ یَزِنُ یَوْمَهُ بِیَوْمِهِ»؛ عاقل کسی است که از امروز فکر فردا را بکند. همه میمیریم و قرآن فرموده: «کُلُّ مَنْ عَلَیْهَا فَانٍ». این عمر کوتاه 60، 70 ساله را می گیریم و زندگی ابدی را رها میکنیم؟ عقل حکم می کند منفعت بزرگ را بگیریم. روایت زیباست که عاقل باید امروز به وضعیت اعمالش نگاه کند و برای قیامتش تلاش کند. ما میان عقل و انبیا از یک سو و شیطان از سوی دیگر، اختیار داریم. قرآن می گوید: «إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکُمْ عَدُوٌّ»؛ شیطان شما را از فقر میترساند و به فحشا دعوت میکند. اما انبیا به عدل و احسان دعوت می کنند. برخی هوای نفس خود را معبود می گیرند و جهنمی می شوند، ولی کسانی که خواست خدا را بر خواست خود ترجیح می دهند، اهل نجاتند. باید ببینیم خدا چه حرام و حلالی قرار داده. حلالهایش پاک و نافعاند. داستان آدم و حوا را نگاه کنید: خدا همه نعمتها را جز یک درخت حرام کرد، ولی شیطان فریبشان داد و گفت ابدی میشوید. پس از نافرمانی، پوشششان ریخت و توبه کردند. ما نباید آن را تکرار کنیم. انواع میوه های حلال را رها میکنیم و سراغ حرامها مثل شراب میرویم که قرآن آن را پلیدی و کار شیطان معرفی میکند. انسان وقتی مرگش میرسد تازه متنبه میشود، اما دیگر فایدهای ندارد. قرآن میگوید کافران هنگام مرگ میگویند: ما را برگردانید تا عمل صالح کنیم، ولی اگر برگردند دوباره همان کارها را میکنند. پس چرا از حالا عاقلانه حرکت نکنیم؟ اگر جلوی آرزوها را باز بگذاریم، تمامی ندارد. ثروتمندان بزرگ هم سیر نمی شوند و مدام می گویند «هَلُمَّ مَزِید». اگر نفس کنترل نشود، آدم در دام شیطان میافتد.عُلَمای اخلاق برای اصلاح نفس، سه نکته فرموده اند: نکته اول: اول صبح که از خواب بیدار میشوی، با خدا عهد ببند که امروز برای خدا کار کنی؛ نماز، خوردن، رفتن به سر کار، تدریس، تحصیل و حرف زدنت هم برای خدا باشد.
نکته دوم: در طول روز مراقبه داشته باش؛ یعنی وقتی خواستی دروغ بگویی یا غیبت کنی یا کسی را کلاه بگذاری، خودت را کنترل کن و به عهدت با خدا پایبند باش.
نکته سوم: شب که شد، محاسبه کن. ببین امروز چند کار خوب و چند کار بد کردی. کارهای خوب را ادامه بده و افزایش بده، و از کارهای بد بکاه. نتیجه این می شود که انسان پس از مدتی اخلاق و رفتارش خوب می شود.
یکی از چیزهایی که کمک می کند، توجه به قبر و قیامت است. گاهی به قبرستان بروید. ببینید آنهایی که آنجا خوابیده اند، روزی مثل ما زنده بودند، اما حالا زیر خاکند. همراه شان فقط یک کفن بود. امیرالمؤمنین در نهج البلاغه میفرماید: بعد از مرگ، اموالتان تقسیم میشود و چیزی باقی نمی ماند. آدم عاقل وقتی میداند جلویش چاه است، احتیاط میکند. یک سوم قرآن درباره معاد است. «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ»؛ همین الان به ما میگویند ذرهای کار خوب یا بد را میبینی. فردای قیامت، نامه عمل را به دست خودت میدهند و میگویند بخوان. میبینی هیچ کار کوچک و بزرگی از قلم نیفتاده است. بعضی آنجا هم میخواهند انکار کنند، اما خداوند بر دهانهاشان مهر میزند و دستها و پاها شهادت میدهند. آنها به دست و پای خود میگویند: چرا برعلیه ما شهادت دادید؟ آنها میگویند: خدایی که هر چیزی را گویا کرده، ما را به سخن درآورده است. پس قیامت کار سادهای نیست. در قیامت میگویند: «قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ»؛ آنها را نگه دارید که باید پاسخ بدهند. آنجا چه کسی میتواند جواب بدهد؟
تاکنون نظری ثبت نشده است