سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین سیدعلی قاضی عسکر با موضوع "امانت الهی در مدیریت دینی"، سال 1405
اول اینکه امیرالمؤمنان علیه السلام به مالک اشتر دستور میدهد که در رأس امور و کارهایت کسی را قرار بده که هم بزرگی کار او را ناتوان نکند و هم گستردگی کار او را به وحشت و پریشانی دچار نسازد. نکته بسیار مهم دیگر این است که در نظام دینی، مسئولیتها امانت الهی هستند. این طور نیست که کسی بگوید من درس خواندم، مدرک گرفتم، پس حق من است که فلان مسئولیت را به من بدهند؛ وزیر بشوم، وکیل بشوم و امثال اینها. امیرالمؤمنین به شخصی به نام رافعه که از طرف ایشان در اهواز قاضی بود، نوشتند: «اِعْلَمْ یا رافِعُ نَهادَ العَمارَةِ اَمانَةً» یعنی بدان ای رافعه، این جایگاه قضاوت امانت است. بعد فرمودند: «فَمَنْ جَعَلَها خِیانَةً وَ عَلَیهِ لَعنَةُ اللهِ اِلی یَومِ القِیامَة»؛ اگر کسی خیانت کند، رشوه بگیرد، حکم برخلاف ما انزل الله صادر کند، لعنت خدا تا روز قیامت بر اوست. کسی که به یک آدم خیانتکار در جامعه اسلامی سمت بدهد، پیغمبر اکرم صلی الله فرموده است: «بَریءٌ مِنهُ فِی الدُنیا وَ الآخِرَة»؛ من از این آدم بیزارم هم در دنیا و هم در آخرت. وای به حال آنهایی که در انتصاباتشان دقت نمیکنند! بدن عالم می لرزد که پیغمبر خدا فرمود من از این آدم در دنیا و آخرت بیزارم؛ یعنی هم در دنیا گرفتار میشود و هم در قیامت گرفتار جهنم میشود. امیرالمؤمنین چند ویژگی مهم را مطرح میفرمایند که کسی این صفات را داشته باشد، سزاوار نیست به او سمت بدهند؛ مخصوصاً بر ناموس، جان، غنیمتها، ثروتهای مردم، احکام و امامت مسلمین. آن صفات عبارتند از: اول: «البَخیل»؛ آدم تنگ نظر و بخیل به درد هیچ مسئولیتی نمیخورد، مخصوصاً در مسائل اقتصادی. اسلام و قانون اساسی و امامین انقلاب فرمودند دست بخش خصوصی را در اقتصاد باز بگذارید. بعضیها بخیل هستند، ثروت را زمین میگذارند. فردی که کارخانه میزند و هزاران نفر را سر کار میگیرد، این خوب است. پول را در بانک بگذارد و سود بگیرد و هیچکس سر کار نرود
دوم: «الجاهِل»؛ آدم نادان را به خاطر نادانی اش به او مسئولیت ندهید که مردم را گمراه میکند. پیغمبر به ابوذر که آدم بسیار خوب و متدینی بود مسئولیت نداد چون مدیر خوبی نبود، ولی به سلمان فارسی مسئولیت داد. ممکن است من نماز شبخوان باشم اما به درد مسئولیت نخورم.
سوم: «الجافی»؛ آدم ستمکار را به او سمت ندهید که میآید مردم را اذیت میکند. کسی به اداره مراجعه میکند و کارش قانونی است، اما او را دو سه ماه میچرخانند. این ستم است و حق الناس. اگر کسی این کار را بکند، فردای قیامت از او حسابرسی سختی میشود.
چهارم: «الحُبُّ لِدُولَة»؛ کسی که در تقسیم اموال عدالت را رعایت نمیکند. بیت المال مال همه نود میلیون جمعیت است. کسی که در توزیع عدالت را رعایت نکند، یک عده را بر دیگری غلبه میدهد، یک عده را امتیاز میدهد و یک عده را محروم میکند. در نظام اسلامی مسئول حق ندارد بین برادر، فامیل، دوست و آشنا با دیگران فرق بگذارد. شایسته سالاری باید رعایت شود.
پنجم: «المُرتِشی فِی الحُکم»؛ کسی که در قضاوت رشوه میگیرد، نباید در نظام اسلامی به او سمت داد. «الراشی وَ المُرتِشی کُلُّهُم فِی النّار»؛ هم رشوهدهنده و هم رشوهگیرنده هر دو در آتش جهنم هستند. مال حرام از گلوی انسان پایین نمیرود و گرفتاری دنیا و آخرت دارد.
ششم: «المُطَلِّصُرَة»؛ کسانی که دینشان دین قوی نیست و سنتهای الهی را ضایع میکنند و مردم را به هلاکت میاندازند، اینها را هم سر کار نگذارید.
در حدیث دیگری امیرالمؤمنین فرمودند: «لا تُکِلَّ العَملَ اِلَی الکَسلانِ»؛ آدمهای تنبل و بیعرضه را سر کارها نگذارید. مدیریت جهادی یعنی استراحت برایش مهم نباشد، شب و روز بدود تا مشکل مردم را حل کند. از پیغمبر پرسیدند بهترین مردم کیست؟ فرمودند: «اَنفَعُ النّاسِ لِلنّاسِ»؛ کسی که نفعش به مردم بیشتر برسد، نه فقط کسی که نماز شب میخواند.
اول اینکه امیرالمؤمنان علیه السلام به مالک اشتر دستور میدهد که در رأس امور و کارهایت کسی را قرار بده که هم بزرگی کار او را ناتوان نکند و هم گستردگی کار او را به وحشت و پریشانی دچار نسازد. نکته بسیار مهم دیگر این است که در نظام دینی، مسئولیتها امانت الهی هستند. این طور نیست که کسی بگوید من درس خواندم، مدرک گرفتم، پس حق من است که فلان مسئولیت را به من بدهند؛ وزیر بشوم، وکیل بشوم و امثال اینها. امیرالمؤمنین به شخصی به نام رافعه که از طرف ایشان در اهواز قاضی بود، نوشتند: «اِعْلَمْ یا رافِعُ نَهادَ العَمارَةِ اَمانَةً» یعنی بدان ای رافعه، این جایگاه قضاوت امانت است. بعد فرمودند: «فَمَنْ جَعَلَها خِیانَةً وَ عَلَیهِ لَعنَةُ اللهِ اِلی یَومِ القِیامَة»؛ اگر کسی خیانت کند، رشوه بگیرد، حکم برخلاف ما انزل الله صادر کند، لعنت خدا تا روز قیامت بر اوست. کسی که به یک آدم خیانتکار در جامعه اسلامی سمت بدهد، پیغمبر اکرم صلی الله فرموده است: «بَریءٌ مِنهُ فِی الدُنیا وَ الآخِرَة»؛ من از این آدم بیزارم هم در دنیا و هم در آخرت. وای به حال آنهایی که در انتصاباتشان دقت نمیکنند! بدن عالم می لرزد که پیغمبر خدا فرمود من از این آدم در دنیا و آخرت بیزارم؛ یعنی هم در دنیا گرفتار میشود و هم در قیامت گرفتار جهنم میشود. امیرالمؤمنین چند ویژگی مهم را مطرح میفرمایند که کسی این صفات را داشته باشد، سزاوار نیست به او سمت بدهند؛ مخصوصاً بر ناموس، جان، غنیمتها، ثروتهای مردم، احکام و امامت مسلمین. آن صفات عبارتند از: اول: «البَخیل»؛ آدم تنگ نظر و بخیل به درد هیچ مسئولیتی نمیخورد، مخصوصاً در مسائل اقتصادی. اسلام و قانون اساسی و امامین انقلاب فرمودند دست بخش خصوصی را در اقتصاد باز بگذارید. بعضیها بخیل هستند، ثروت را زمین میگذارند. فردی که کارخانه میزند و هزاران نفر را سر کار میگیرد، این خوب است. پول را در بانک بگذارد و سود بگیرد و هیچکس سر کار نرود
دوم: «الجاهِل»؛ آدم نادان را به خاطر نادانی اش به او مسئولیت ندهید که مردم را گمراه میکند. پیغمبر به ابوذر که آدم بسیار خوب و متدینی بود مسئولیت نداد چون مدیر خوبی نبود، ولی به سلمان فارسی مسئولیت داد. ممکن است من نماز شبخوان باشم اما به درد مسئولیت نخورم.
سوم: «الجافی»؛ آدم ستمکار را به او سمت ندهید که میآید مردم را اذیت میکند. کسی به اداره مراجعه میکند و کارش قانونی است، اما او را دو سه ماه میچرخانند. این ستم است و حق الناس. اگر کسی این کار را بکند، فردای قیامت از او حسابرسی سختی میشود.
چهارم: «الحُبُّ لِدُولَة»؛ کسی که در تقسیم اموال عدالت را رعایت نمیکند. بیت المال مال همه نود میلیون جمعیت است. کسی که در توزیع عدالت را رعایت نکند، یک عده را بر دیگری غلبه میدهد، یک عده را امتیاز میدهد و یک عده را محروم میکند. در نظام اسلامی مسئول حق ندارد بین برادر، فامیل، دوست و آشنا با دیگران فرق بگذارد. شایسته سالاری باید رعایت شود.
پنجم: «المُرتِشی فِی الحُکم»؛ کسی که در قضاوت رشوه میگیرد، نباید در نظام اسلامی به او سمت داد. «الراشی وَ المُرتِشی کُلُّهُم فِی النّار»؛ هم رشوهدهنده و هم رشوهگیرنده هر دو در آتش جهنم هستند. مال حرام از گلوی انسان پایین نمیرود و گرفتاری دنیا و آخرت دارد.
ششم: «المُطَلِّصُرَة»؛ کسانی که دینشان دین قوی نیست و سنتهای الهی را ضایع میکنند و مردم را به هلاکت میاندازند، اینها را هم سر کار نگذارید.
در حدیث دیگری امیرالمؤمنین فرمودند: «لا تُکِلَّ العَملَ اِلَی الکَسلانِ»؛ آدمهای تنبل و بیعرضه را سر کارها نگذارید. مدیریت جهادی یعنی استراحت برایش مهم نباشد، شب و روز بدود تا مشکل مردم را حل کند. از پیغمبر پرسیدند بهترین مردم کیست؟ فرمودند: «اَنفَعُ النّاسِ لِلنّاسِ»؛ کسی که نفعش به مردم بیشتر برسد، نه فقط کسی که نماز شب میخواند.
تاکنون نظری ثبت نشده است