سخنرانی آیت الله محمدتقی مصباح یزدی با موضوع «داستانهای بنیاسرائیل؛ آیینه عبرت امت اسلام»، سال 1379
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم* طسم* تِلْکَ آیاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ* نَتْلُو عَلَیکَ مِنْ نَبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ؛ در قرآن کریم سورهاى است که به نام سوره قصص نامیده شده است یعنی داستان. خود قرآن کریم در چند مورد اشاره فرموده که ما داستانهایی از پیشینیان را براى شما نقل مىکنیم تا براى شما درسى باشد و از آنها عبرت بگیرید و راه آینده خودتان را در پرتو نور این داستانها روشن کنید.
داستانى که بیش از هر چیز در قرآن تکرار شده، داستان حضرت موسىعلی نبینا و آله و علیه السلام و فرعونیان است. یک سؤال اینجا مطرح مىشود که این داستان چه خصوصیتى دارد که قرآن کریم اینقدر به آن اهتمام دارد؟! انبیای زیاد بودهاند، انبیایى که بسیار مورد احترام قرآن هستند ازجمله حضرت ابراهیم، حضرت عیسى، حضرت نوح و دیگران؛ داستان موسى چه خصوصیتى دارد که اینقدر تکرار شده است؟!
این سؤال وقتى جاى خودش را بیشتر باز مىکند که ما به بعضى از روایاتى که در ذیل چنین آیاتى وارد شده توجه کنیم که پیغمبر اکرمصلیاللهعلیهوآله طبق آنچه شیعه و سنى به نقل متضافر و شاید متواتر نقل کرده باشند فرمودهاند آنچه بر بنیاسرائیل گذشته بر شما هم خواهد گذشت. بعد فرمودهاند: حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ لَدَخَلْتُمُوهُ؛ اگر بنیاسرائیل داخل لانه سوسمارى شده باشند شما هم وارد خواهید شد! نقل این روایت از یک طرف، جواب آن سؤال را مىدهد که چرا داستان بنیاسرائیل و داستان حضرت موسى اینقدر در قرآن تکرار شده است.
جوابش این است که چون پیشبینی مىشده که نظیر حوادثى که براى بنیاسرائیل اتفاق مىافتد براى ما هم اتفاق خواهد افتاد این است که قرآن پیشاپیش به ما هشدار مىدهد و ما را آماده مىکند که از سرنوشت آنها عبرت بگیریم و سعى کنیم از نقطههاى مثبت آن استفاده کنیم و نقطههاى منفى آن را تکرار نکنیم؛ عبرت گرفتن یعنى همین دیگر؛ مخصوصاً با این تأکید که همه آنچه بر بنیاسرائیل واقع شده براى شما هم واقع خواهد شد!
البته معلوم است که منظور از اینکه همه آن حوادث براى شما واقع خواهد شد معناى آن این نیست که یک شخصى به نام فرعون، ظهور خواهد کرد و مثلاً ادعاى خدایى کند، أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَىٰ بگوید و سایر جزئیات آن. منظور، نظیر آن حوادث است که روح آنها با آنچه بر شما مىگذرد مشترک است و لذا شما مىتوانید با توجه به آنها براى آینده خودتان درس بگیرید.
اصلاً این سوره قصص به این صورت شروع مىشود: نَتْلُو عَلَیکَ مِنْ نَبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ؛ میفرماید ما مىخواهیم داستان موسى و فرعون را بهدرستی، آنگونه که واقعاً بوده، نه آنگونه که تاریخ نویسان به دلخواه خودشان نگاشتهاند و کموزیادهایی کردهاند، چنانکه بر همه حوادث تاریخى چنین سرنوشتهایی پیش خواهد آمد، ما مىخواهیم این داستان را آنچنان که حق است براى تو نقل کنیم. میفرماید ما این داستان را بر تو مىخوانیم؛ نَتْلُو عَلَیکَ؛ اما سود این داستان براى مؤمنان است؛ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ. نَتْلُو عَلَیکَ؛ یعنى بر تو تلاوت مىکنیم ولى لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ؛ براى اینکه نفعش عاید مردم باایمان بشود.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم* طسم* تِلْکَ آیاتُ الْکِتَابِ الْمُبِینِ* نَتْلُو عَلَیکَ مِنْ نَبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ؛ در قرآن کریم سورهاى است که به نام سوره قصص نامیده شده است یعنی داستان. خود قرآن کریم در چند مورد اشاره فرموده که ما داستانهایی از پیشینیان را براى شما نقل مىکنیم تا براى شما درسى باشد و از آنها عبرت بگیرید و راه آینده خودتان را در پرتو نور این داستانها روشن کنید.
داستانى که بیش از هر چیز در قرآن تکرار شده، داستان حضرت موسىعلی نبینا و آله و علیه السلام و فرعونیان است. یک سؤال اینجا مطرح مىشود که این داستان چه خصوصیتى دارد که قرآن کریم اینقدر به آن اهتمام دارد؟! انبیای زیاد بودهاند، انبیایى که بسیار مورد احترام قرآن هستند ازجمله حضرت ابراهیم، حضرت عیسى، حضرت نوح و دیگران؛ داستان موسى چه خصوصیتى دارد که اینقدر تکرار شده است؟!
این سؤال وقتى جاى خودش را بیشتر باز مىکند که ما به بعضى از روایاتى که در ذیل چنین آیاتى وارد شده توجه کنیم که پیغمبر اکرمصلیاللهعلیهوآله طبق آنچه شیعه و سنى به نقل متضافر و شاید متواتر نقل کرده باشند فرمودهاند آنچه بر بنیاسرائیل گذشته بر شما هم خواهد گذشت. بعد فرمودهاند: حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ لَدَخَلْتُمُوهُ؛ اگر بنیاسرائیل داخل لانه سوسمارى شده باشند شما هم وارد خواهید شد! نقل این روایت از یک طرف، جواب آن سؤال را مىدهد که چرا داستان بنیاسرائیل و داستان حضرت موسى اینقدر در قرآن تکرار شده است.
جوابش این است که چون پیشبینی مىشده که نظیر حوادثى که براى بنیاسرائیل اتفاق مىافتد براى ما هم اتفاق خواهد افتاد این است که قرآن پیشاپیش به ما هشدار مىدهد و ما را آماده مىکند که از سرنوشت آنها عبرت بگیریم و سعى کنیم از نقطههاى مثبت آن استفاده کنیم و نقطههاى منفى آن را تکرار نکنیم؛ عبرت گرفتن یعنى همین دیگر؛ مخصوصاً با این تأکید که همه آنچه بر بنیاسرائیل واقع شده براى شما هم واقع خواهد شد!
البته معلوم است که منظور از اینکه همه آن حوادث براى شما واقع خواهد شد معناى آن این نیست که یک شخصى به نام فرعون، ظهور خواهد کرد و مثلاً ادعاى خدایى کند، أَنَا رَبُّکُمُ الْأَعْلَىٰ بگوید و سایر جزئیات آن. منظور، نظیر آن حوادث است که روح آنها با آنچه بر شما مىگذرد مشترک است و لذا شما مىتوانید با توجه به آنها براى آینده خودتان درس بگیرید.
اصلاً این سوره قصص به این صورت شروع مىشود: نَتْلُو عَلَیکَ مِنْ نَبَإِ مُوسَى وَفِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ؛ میفرماید ما مىخواهیم داستان موسى و فرعون را بهدرستی، آنگونه که واقعاً بوده، نه آنگونه که تاریخ نویسان به دلخواه خودشان نگاشتهاند و کموزیادهایی کردهاند، چنانکه بر همه حوادث تاریخى چنین سرنوشتهایی پیش خواهد آمد، ما مىخواهیم این داستان را آنچنان که حق است براى تو نقل کنیم. میفرماید ما این داستان را بر تو مىخوانیم؛ نَتْلُو عَلَیکَ؛ اما سود این داستان براى مؤمنان است؛ لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ. نَتْلُو عَلَیکَ؛ یعنى بر تو تلاوت مىکنیم ولى لِقَوْمٍ یؤْمِنُونَ؛ براى اینکه نفعش عاید مردم باایمان بشود.
تاکنون نظری ثبت نشده است